सर्लाही । पूर्वपश्चिम महेन्द्र राजमार्गलाई आधुनिक र फराकिलो बनाउने लक्ष्यसहित अघि बढाइएको कमला–ढल्केबर–पथलैया सडक विस्तार आयोजना निर्धारित समयमै सम्पन्न हुने सम्भावना कमजोर बन्दै गएको छ ।
निर्माणका लागि छुट्याइएको समयको करिब ६८ प्रतिशत बितिसक्दा भौतिक प्रगति भने ३० प्रतिशतको हाराहारीमा सीमित छ । यसले राष्ट्रिय गौरवको आयोजनाको कार्यान्वयनमा गम्भीर ढिलाइ भइरहेको देखाएको छ ।
धनुषाको कमला पुलदेखि सर्लाहीको बागमती पुलसम्म फैलिएको ७४.७५ किलोमिटर सडक तीन वर्षभित्र विस्तार गरिसक्ने लक्ष्य राखिएको थियो । बजार क्षेत्रमा छ लेन र अन्य स्थानमा चार लेनको सडक निर्माण गर्ने योजनासहित तीन खण्डमा ठेक्का लगाइएको छ । तर, समय बित्दै जाँदा पनि निर्माणले अपेक्षित गति लिन सकेको छैन ।
आयोजनाको सुस्त प्रगतिले निर्धारित अवधिभित्रै सडक निर्माण सम्पन्न हुनेमा अन्योल बढाएको छ । अहिलेको गतिमा काम अघि बढेमा समयमै आयोजना पूरा गर्न नसकिने र म्याद थप्नुपर्ने अवस्था देखिएको छ। यसले सडक प्रयोगकर्ताले लामो समयसम्म निर्माणजन्य असुविधा भोग्नुपर्ने जोखिम समेत बढाएको छ ।
कागजमा प्रगति, सडकमा अधुरै काम
आयोजनाका तीन खण्डमध्ये धनुषामा ३० प्रतिशत, महोत्तरीमा २८ प्रतिशत र सर्लाहीमा ३६ प्रतिशत काम सम्पन्न भएको छ । पुल तथा कल्भर्ट निर्माणका कारण समग्र भौतिक प्रगति केही देखिए पनि सडक विस्तारको मुख्य काम भने अपेक्षाकृत अघि बढ्न सकेको छैन ।
सडक विस्तारको उद्देश्य राजमार्गलाई फराकिलो बनाउने, यातायात सहज बनाउने र यात्राको समय घटाउने हो । तर, निर्माणको गति सुस्त हुँदा अहिले नै यात्रुले सहज सडकको लाभ लिन पाएका छैनन् । बरु निर्माणाधीन खण्डमा यात्रा गर्नुपर्ने अवस्थाले सडक प्रयोगकर्ताको सास्ती लम्बिने देखिएको छ ।
निर्माणमा भइरहेको ढिलाइबारे संसदीय अनुगमनका क्रममा समेत प्रश्न उठेको छ । करिब दुई महिनाको अवधिमा सडक विस्तारको प्रगतिमा जम्मा तीन प्रतिशत मात्रै वृद्धि भएको पाइएको छ । यसले निर्माण व्यवसायीको कार्य क्षमता र आयोजना व्यवस्थापनको प्रभावकारितामाथि प्रश्न खडा गरेको छ ।
तीन हजार पोल हटाउनु पर्ने, आधा मात्रै स्थानान्तरण
सडक विस्तारमा देखिएको प्रमुख अवरोधमध्ये विद्युत्का पोल स्थानान्तरण पनि एक हो । आयोजनाका अनुसार सडक क्षेत्रमा रहेका करिब तीन हजार पोल हटाउनुपर्ने भएपनि अहिलेसम्म करिब एक हजार पाँच सय पोल मात्रै सारिएका छन् ।
विद्युत्का पोल समयमै स्थानान्तरण नहुँदा निर्माण गर्नुपर्ने क्षेत्रमा काम अघि बढाउन कठिनाइ भइरहेको छ । सडक विस्तारका लागि आवश्यक क्षेत्र खाली नहुँदा निर्माण व्यवसायीले कामलाई तीव्रता दिन नसकेको बताउँदै आएका छन् ।
यसबाहेक निर्माणका लागि आवश्यक माटो उपलब्ध नहुनु, निर्माण सामग्रीको मूल्य बढ्नु, कामदारको अभाव हुनु र रूख कटानमा ढिलाइ हुनु पनि समस्याका रूपमा देखिएका छन् । यी अवरोध समाधान नभएसम्म निर्माणले अपेक्षित गति लिन कठिन हुने देखिन्छ ।
समस्या समाधानका प्रयास, तर परिणाम कमजोर
निर्माणमा देखिएका अवरोध हटाउन खरिद ऐन तथा बैंकिङसम्बन्धी कानुन संशोधन र मूल्य समायोजनसहितका उपाय अघि सारिए पनि त्यसको प्रभाव निर्माणको गतिमा पर्याप्त देखिएको छैन ।
सडक विस्तारलाई प्रभावकारी बनाउन सम्बन्धित निकायबीच समन्वय आवश्यक रहेको छ । विशेष गरी विद्युत्का पोल स्थानान्तरण, रूख कटान, निर्माण सामग्रीको व्यवस्थापन र निर्माण व्यवसायीले भोगिरहेका समस्याको समाधानमा ढिलाइ हुँदा आयोजनाको समयसीमा थप दबाबमा परेको छ ।
आयोजनाको निरीक्षणका क्रममा संसदीय समितिले पनि दुई महिनामा देखिएको न्यून प्रगतिप्रति असन्तुष्टि जनाएको छ । निर्माणको गति नबढे सर्वसाधारणले थप समयसम्म सास्ती भोग्नुपर्ने चिन्ता व्यक्त गरिएको छ ।
समयमै सम्पन्न हुनेमा अन्योल
कमला–ढल्केबर–पथलैया सडक विस्तारले गति लिन नसक्दा निर्धारित समयमै काम सम्पन्न गर्ने लक्ष्य चुनौतीपूर्ण बनेको छ । बाँकी अवधिमा ठूलो परिमाणको निर्माण कार्य पूरा गर्नुपर्ने भएकाले कामको गति उल्लेख्य रूपमा बढाउनुपर्ने देखिन्छ ।
सडक विस्तार सम्पन्न भएपछि पूर्वपश्चिम राजमार्गको यस खण्डमा आवागमन सहज हुने, बजार क्षेत्रमा यातायात व्यवस्थापन सुधारिने र यात्राको समय घट्ने अपेक्षा गरिएको छ । तर, निर्माणमा भइरहेको ढिलाइले यी लाभ प्राप्त गर्न अझै कुर्नुपर्ने अवस्था सिर्जना गरेको छ ।
अब आयोजनाको सफलता निर्माण व्यवसायीले काममा कति तीव्रता दिन्छन् भन्नेमा मात्रै निर्भर छैन । विद्युत्का पोल स्थानान्तरणदेखि निर्माण सामग्री र अन्य प्रशासनिक अवरोध समाधान गर्न सम्बन्धित निकायले कति प्रभावकारी समन्वय गर्छन् भन्ने कुराले पनि यसको भविष्य निर्धारण गर्नेछ ।
समय सीमा नजिकिँदै जाँदा निर्माणको गति बढाउन नसकिए महेन्द्र राजमार्गको यो महत्त्वपूर्ण खण्ड थप समयसम्म अधुरै रहने जोखिम छ ।
