वीरगञ्ज । वीरगञ्ज महानगरपालिका स्थित नारायणी अस्पतालमा उपचारका लागि आउने बिरामीहरूलाई योजनाबद्ध रूपमा निजी अस्पतालतर्फ लैजाने प्रवृत्ति बढ्दै गएको भन्दै सामाजिक र स्वास्थ्य क्षेत्रका सरोकारवालाहरूले गम्भीर चिन्ता व्यक्त गरेका छन् ।
स्रोतहरूका अनुसार अस्पतालभित्रै केही कर्मचारी, सफाइकर्मी र एम्बुलेन्स चालकसम्म निजी अस्पतालसँग समन्वय गरेर बिरामी ‘सिफ्ट’ गर्ने काममा संलग्न रहेको आरोप छ । विशेष गरी प्रसूति तथा आकस्मिक अवस्थाका बिरामीहरूलाई डर, प्रलोभन वा सेवा अभावको बहाना देखाउँदै निजी अस्पताल पुर्याउने क्रम नियमित जस्तै बनेको बताइन्छ ।
शय्या अभाव र भीडभाड : बिचौलियाका लागि अवसर
करिब २०० शय्या क्षमताको अस्पतालमा दैनिक उच्च चाप छ । आइसियू, एनआइसियू, प्रसूति, सर्जिकल र आकस्मिक कक्षसहितका सेवा सञ्चालनमा भएपनि बिहानैदेखि सबै शय्या भरिने अवस्था रहेको अस्पताल स्रोत बताउँछ । यही अवस्थाको फाइदा उठाउँदै बिचौलियाहरू सक्रिय हुने गरेका छन् ।
अस्पतालमा दैनिक झन्डै १,२०० बिरामी बहिरङ्ग सेवामा पुग्ने गर्दछन् । तर परीक्षण सेवा, उपकरण वा शय्या अभावको बहाना देखाएर बिरामीलाई निजी क्लिनिक वा अस्पतालतर्फ पठाउने अभ्यास बढ्दो रहेको गुनासो छ ।
सरकारी समयमै निजी सेवा !
सरकारी नियम अनुसार चिकित्सकहरूले बिहान ९ देखि दिउँसो २ बजेसम्म अस्पतालमा सेवा दिनुपर्ने व्यवस्था भएपनि सोही समयमा निजी अस्पतालमा समेत सेवा दिने प्रवृत्ति रहेको आरोप छ । यसले सरकारी सेवामा उपस्थितिको कमी मात्र होइन, बिरामीलाई निजी क्षेत्रमा लैजान ‘प्रेरित’ गर्ने वातावरण बनाएको सरोकारवालाहरू बताउँछन् ।
एम्बुलेन्स र कमिशन प्रणाली
एम्बुलेन्स चालकहरू समेत कमिशनको आधारमा बिरामी निजी अस्पताल पुर्याउने काममा संलग्न रहेको आरोप छ । बिरामीका अभिभावकलाई “यहाँ सुविधा छैन” भन्ने गलत जानकारी दिँदै अन्यत्र लैजाने गरिएको बताइन्छ ।
प्रणालीगत समस्या कि नियोजित चलखेल ?
विशेषज्ञहरूका अनुसार यो केवल शय्या अभावको समस्या मात्र होइन, स्वास्थ्य सेवा प्रणालीभित्रको गम्भीर विकृति हो । यसले सरकारी अस्पतालप्रतिको विश्वास कमजोर बनाउनुका साथै आर्थिक रूपमा कमजोर वर्गलाई थप मारमा पारिरहेको छ ।
समाधानका उपाय के ?
समस्या समाधानका लागि स्वास्थ्य अधिकारकर्मीहरूले तत्काल ठोस र समन्वित कदम चाल्नुपर्नेमा जोड दिएका छन् । उनीहरूका अनुसार अस्पतालमा शय्या संख्या र भौतिक पूर्वाधार विस्तार गर्नुपर्छ भने कर्मचारीको समयपालनमा कडाइका साथ निगरानी आवश्यक छ ।
त्यसैगरी एम्बुलेन्स सञ्चालनलाई व्यवस्थित बनाउँदै यसको निगरानी र ट्र्याकिङ प्रणाली लागू गर्नुपर्ने बताइएको छ । निजी र सरकारी अस्पतालबीचको सम्बन्ध पारदर्शी बनाउनुपर्ने र बिचौलिया तथा कमिशन प्रणालीमाथि कडा कानुनी कारबाही गर्नुपर्ने उनीहरूको माग छ ।
साथै बिरामी र अभिभावकलाई स्वास्थ्य सेवा बारे स्पष्ट र सत्य जानकारी उपलब्ध गराउनु पनि अत्यावश्यक रहेको उल्लेख गरिएको छ । यस्ता कदम तत्काल नचालिए सार्वजनिक स्वास्थ्य प्रणालीमा गम्भीर असर पर्ने र सरकारी अस्पताल प्रतिको विश्वास झन् कमजोर हुने चेतावनी विज्ञहरूले दिएका छन् ।
यो प्रवृत्ति रोक्न नसकिए सरकारी अस्पतालमा उपचार खोज्ने गरिब तथा मध्यम वर्गीय नागरिकहरू अझ जोखिममा पर्ने चेतावनी विज्ञहरूले दिएका छन् । स्वास्थ्य सेवा केवल भवन र उपकरणको विषय नभई नैतिकता, उत्तरदायित्व र पारदर्शितासँग जोडिएको विषय भएको उनीहरूको भनाइ छ ।
नारायणी अस्पतालमा देखिएको यो अवस्था मधेस प्रदेशकै स्वास्थ्य प्रणालीका लागि चेतावनी संकेतका रूपमा हेरिएको छ । समयमै सुधार नगरे सार्वजनिक स्वास्थ्य सेवामाथिको विश्वास थप कमजोर हुने निश्चित देखिन्छ ।
