पर्सा । गर्भावस्थाको अन्तिम चरणमा पुगेकी महिलालाई सुरक्षित प्रसूति सेवा उपलब्ध हुनु जति आवश्यक छ, जटिल अवस्था आएमा तत्काल शल्यक्रिया गर्न सक्ने स्वास्थ्य संस्था नजिकै हुनु पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण हुन्छ । तर, पर्साको पोखरिया प्रादेशिक अस्पतालमा प्रसूति शल्यक्रिया सेवा चार महिनादेखि बन्द हुँदा स्थानीय गर्भवती महिला र उनीहरूका परिवारले ठूलो सास्ती खेप्नुपरेको छ ।
आवश्यक चिकित्सक तथा स्वास्थ्य जनशक्तिको अभावमा शल्यक्रियामार्फत प्रसूति गराउने सेवा ठप्प भएपछि पोखरिया र आसपासका क्षेत्रका गर्भवती महिला उपचारका लागि निजी अस्पताल तथा वीरगञ्जका स्वास्थ्य संस्थामा पुग्न बाध्य भएका छन् । यसले विशेष गरी आर्थिक रूपमा विपन्न परिवारलाई थप आर्थिक भार परेको छ ।
अस्पताल स्रोतका अनुसार दैनिक पाँचदेखि छ जनासम्म गर्भवती महिला प्रसूति सेवा लिन अस्पताल पुग्ने गरेका छन् । तर, शल्यक्रिया आवश्यक पर्ने महिलालाई चिकित्सकको अभावमा सेवा दिन नसकिएको स्रोतको भनाइ छ । सामान्य प्रसूति सेवा लिन अस्पताल पुगेका महिलाको अवस्था जटिल बनेमा अन्य स्वास्थ्य संस्थामा जानुपर्ने बाध्यता रहेको छ ।
सहयोग कार्यक्रम बन्द भएपछि सेवा प्रभावित
पोखरिया अस्पतालमा यसअघि निक साइमन संस्थाको सहयोगमा स्त्रीरोग तथा प्रसूति सेवासम्बन्धी कार्यक्रम सञ्चालन हुँदै आएको थियो । उक्त कार्यक्रममार्फत गर्भवती महिलालाई आवश्यक उपचार सेवा उपलब्ध गराउन सहयोग पुग्दै आएको थियो ।
तर, १५ शय्याको अस्पतालका रूपमा रहेको संस्था प्रादेशिक अस्पतालमा स्तरोन्नति भएपछि निक साइमन संस्थाको सहयोग कार्यक्रम बन्द भएको बताइएको छ । उक्त संस्थाले १५ शय्याको अस्पताललाई लक्षित गरेर सहयोग गर्दै आएको र अस्पतालको संरचना परिवर्तन भएपछि कार्यक्रमलाई निरन्तरता दिन नसकिएको जनाइएको छ ।
सहयोग कार्यक्रम बन्द भएपछि अस्पतालमा प्रसूति शल्यक्रिया सेवा निरन्तर सञ्चालन गर्न आवश्यक वैकल्पिक व्यवस्था हुन नसक्दा समस्या थपिएको हो । सेवा बन्द भएपछि त्यसको विकल्प खोजेर नियमित सञ्चालन गर्ने जिम्मेवारी सम्बन्धित निकायले प्रभावकारी रूपमा पूरा गर्न नसकेको स्थानीयको गुनासो छ ।
विपन्न परिवारमाथि थप आर्थिक भार
पोखरिया क्षेत्रका नागरिकलाई सहज र सुलभ स्वास्थ्य सेवा उपलब्ध गराउने उद्देश्यले स्थापित अस्पतालमै प्रसूति शल्यक्रिया सेवा नपाउँदा स्थानीयवासी निराश भएका छन् । आफ्नै क्षेत्रको सरकारी अस्पतालमा उपचार पाउने अपेक्षासहित पुग्ने गर्भवती महिलाले शल्यक्रिया आवश्यक परेमा अन्यत्र जानुपर्ने अवस्था छ ।
निजी अस्पतालमा उपचार गराउँदा लाग्ने खर्च तथा वीरगञ्जसम्म पुग्नुपर्ने बाध्यताले आर्थिक रूपमा कमजोर परिवारलाई थप समस्यामा पारेको छ । यातायात, उपचार र अन्य आवश्यक खर्च जुटाउनुपर्ने अवस्थाले उनीहरूको आर्थिक बोझ बढाएको छ ।
प्रसूति सेवा सामान्य उपचारमा मात्र सीमित हुँदैन । गर्भवती महिला वा गर्भस्थ शिशुको स्वास्थ्यमा जटिलता देखिएमा समयमै उपचार र आवश्यक शल्यक्रिया उपलब्ध हुनु महत्त्वपूर्ण हुन्छ । यस्तो अवस्थामा नजिकैको अस्पतालमा सेवा उपलब्ध नहुँदा उपचारमा ढिलाइ हुन सक्ने र आमा तथा नवजात शिशुको स्वास्थ्य जोखिममा पर्न सक्ने चिन्ता स्थानीयवासीले व्यक्त गरेका छन् ।
तत्काल सेवा सञ्चालन गर्न माग
स्थानीयवासीले अस्पतालमा आवश्यक स्त्रीरोग विशेषज्ञ, एनेस्थेसिया सेवा तथा अन्य दक्ष स्वास्थ्य जनशक्तिको व्यवस्था गरी प्रसूति शल्यक्रिया सेवा तत्काल पुन: सञ्चालन गर्न प्रदेश सरकार र पोखरिया नगरपालिकासँग माग गरेका छन् । उनीहरूका अनुसार अस्पतालको स्तरोन्नतिसँगै स्वास्थ्य सेवाको दायरा विस्तार हुनुपर्नेमा महत्त्वपूर्ण सेवा नै बन्द हुनु दु:खद अवस्था हो ।
सहयोगी संस्थाको कार्यक्रम बन्द भएपछि पनि सेवा निरन्तर सञ्चालन गर्न आवश्यक जनशक्ति र स्रोतको व्यवस्था सम्बन्धित निकायले गर्नुपर्ने स्थानीयको भनाइ छ । गर्भवती महिला तथा नवजात शिशुको जीवनसँग प्रत्यक्ष सम्बन्ध राख्ने प्रसूति शल्यक्रिया सेवा चार महिनासम्म बन्द रहनुले सरकारी स्वास्थ्य सेवाको उपलब्धता र व्यवस्थापनमाथि प्रश्न उठाएको छ ।
स्थानीयवासीले समस्या समाधानका लागि प्रदेश सरकार, पोखरिया नगरपालिका र अस्पताल प्रशासनबीच समन्वय गरी आवश्यक चिकित्सक तथा उपकरणको व्यवस्था गर्नुपर्ने बताएका छन् । सेवा पुन: सञ्चालन हुन सके पोखरिया र आसपासका क्षेत्रका नागरिकले आफ्नै ठाउँमा सहज, सुरक्षित र सुलभ प्रसूति उपचार पाउने उनीहरूको अपेक्षा छ ।
