काठमाडौं । दसैँमा मासु तथा चिल्लो, पिरो र अमिलो खानेकुराको सेवन बढ्दा घाँटीमा जलन, एसिड रिफ्लक्स तथा निल्न असहज हुने समस्या देखिन सक्ने भएकाले चिकित्सकले खानपानमा सावधानी अपनाउन सुझाव दिएका छन् । विशेष गरी मासु खाँदा हड्डी वा मासुको टुक्रा घाँटीमा अड्किएमा आफैँ निकाल्ने वा अन्य खानेकुरा निलेर तल धकेल्ने प्रयास नगर्न चिकित्सकले आग्रह गरेका छन् ।
वीर अस्पतालका नाक, कान तथा घाँटी रोग विशेषज्ञ डा. विमलेशकुमार गुप्ताका अनुसार बढी चिल्लो र बोसोयुक्त मासु खाँदा केही व्यक्तिमा एसिड रिफ्लक्सको समस्या बढ्न सक्छ । यसले घाँटी तथा छाती पोल्ने, घाँटीमा केही अड्किएजस्तो हुने र खसखस महसुस हुनेजस्ता समस्या निम्त्याउन सक्छ ।
दसैँमा खानपान गर्दा आफ्नो स्वास्थ्य अवस्थाअनुसार खानेकुराको मात्रा र प्रकृतिमा ध्यान दिनुपर्ने डा. गुप्ताको सुझाव छ । विशेषगरी पहिले नै घाँटीमा जलन वा एसिड रिफ्लक्सको समस्या भएका व्यक्तिले चिल्लो तथा बोसोयुक्त मासु कम खानु उपयुक्त हुने उहाँ बताउनुहुन्छ ।
चिल्लो र बोसोयुक्त मासु खाँदा सावधानी अपनाउनुपर्ने
दसैँमा मासुका विभिन्न परिकार खाने चलन छ । तर, बढी चिल्लो, पिरो र अमिलो खानेकुराले केही व्यक्तिमा एसिड रिफ्लक्स बढाउन सक्छ । पेटमा रहेको अम्ल घाँटीसम्म फर्किँदा घाँटी र छाती पोल्ने, घाँटीमा केही अड्किएजस्तो हुने तथा खसखस हुने समस्या देखिन सक्छ ।
घाँटीमा जलन वा एसिड रिफ्लक्सको समस्या भएका व्यक्तिले आफूलाई सहज हुने र पचाउन सजिलो खानेकुरा खानु उपयुक्त हुने डा. गुप्ता बताउनुहुन्छ । साथै, पर्याप्त पानी पिउन र खानपानमा सन्तुलन कायम गर्न पनि उहाँले सुझाव दिनुभएको छ ।
हड्डी वा मासु अड्किए ज्यानै जोखिममा पर्न सक्छ
मासु खाँदा हड्डी वा मासुको टुक्रा घाँटीमा अड्किएमा निल्न गाह्रो हुने, घाँटी दुख्ने र थुक निल्नसमेत समस्या हुन सक्छ । अड्किएको वस्तुले श्वासनलीमा अवरोध गरेमा सास फेर्न कठिन हुने र ज्यान समेत जोखिममा पर्न सक्ने डा. गुप्ता बताउनुहुन्छ ।
यस्तो अवस्थामा घाँटीभित्र औँला हालेर अड्किएको वस्तु निकाल्ने प्रयास गर्नु हुँदैन । त्यसैगरी, भात, रोटी वा अन्य खानेकुरा निलेर हड्डी वा मासुको टुक्रालाई तल धकेल्ने प्रयास गर्दा घाँटीमा थप चोट लाग्न सक्ने भएकाले यस्तो नगर्न चिकित्सकको सुझाव छ ।
हड्डी अड्किएको शङ्का भएमा आफैँ निकाल्ने प्रयास नगरी चिकित्सकीय सहायता लिनुपर्छ । निल्न नसक्ने वा थुक समेत निल्न गाह्रो हुने अवस्था आएमा तत्काल अस्पताल जानुपर्छ ।
सास फेर्न गाह्रो भए तत्काल आपत्कालीन सहायता लिनुपर्ने
मासु वा हड्डी अड्किएपछि सास फेर्न नसक्ने, बोल्न नसक्ने वा प्रभावकारी रूपमा खोक्न नसक्ने अवस्था देखिएमा श्वासनलीमा अवरोध भएको हुन सक्छ । यस्तो अवस्था ज्यानका लागि जोखिमपूर्ण हुने भएकाले तत्काल आपत्कालीन सहायता लिनुपर्ने चिकित्सक बताउँछन् ।
दसैँको समयमा मासुका परिकार खाँदा हतार नगरी सावधानीपूर्वक खानु, आफ्नो स्वास्थ्य अवस्थाअनुसार खानेकुरा छनोट गर्नु र घाँटीमा हड्डी वा मासुको टुक्रा अड्किएमा घरेलु उपाय अपनाएर निकाल्ने प्रयास नगर्नु महत्त्वपूर्ण हुन्छ । चाडपर्वमा खानपानको आनन्दसँगै स्वास्थ्यमा पनि ध्यान दिन सकेमा सम्भावित समस्याबाट बच्न सकिन्छ ।
