एक साथीले भनिन्- “मलाई प्रपोज कहिले गर्छौं ?” अनि म मन मनै उत्तर दिन्छु, “प्रेम त हृदयबाट आउँछ, न त चाहेर हुन्छ, यो त कसरी भइदिन्छ पत्तै हुन्न ।” वास्तवमै प्रेम कुनै योजना बनाएर गरिने कुरा होइन । यो न त जबरजस्ती पैदा हुन्छ, न त कसैको इच्छाले नियन्त्रण गर्न सकिन्छ । प्रेम स्वत: उत्पन्न हुने भावना हो, जुन कहिले, कहाँ र कस प्रति जाग्छ भन्ने कुराको कुनै निश्चित परिभाषा हुँदैन ।
कतिपयले प्रेमलाई बाहिरी सुन्दरतासँग जोड्छन् । उनीहरू सोच्छन् कि राम्रो अनुहार, आकर्षक शरीर वा धन सम्पत्तिले प्रेमलाई जन्म दिन्छ । तर, वास्तविक प्रेम यी कुरामा आधारित हुँदैन । यदि प्रेम कसैको रूप र रंगमा मात्र निर्भर छ भने, त्यो प्रेम होइन, स्वार्थ मात्र हो ।
सुन्दरता समयसँगै परिवर्तन हुन्छ, तर व्यवहार र आत्मिक सम्बन्ध भने अटल रहन्छ । जसले प्रेमलाई साँचो अर्थ दिन्छ, त्यो बाहिरी आवरण होइन, मनको शुद्धता र व्यवहार हो ।
प्रेम स्वभावसँग मेल खानुपर्छ
प्रत्येक व्यक्ति भिन्न स्वभावको हुन्छ । कोही गम्भीर स्वभावका हुन्छन्, कोही चञ्चल । कोही धेरै बोल्ने हुन्छन्, कोही कम बोल्ने । अनि हरेक व्यक्तिले आफ्नो जस्तै मिल्ने साथी खोजिरहेको हुन्छ । जब कसैले आफ्नो आत्मिक लय मिल्ने व्यक्ति भेट्छ, त्यतिबेला मात्र प्रेम जन्मिन्छ ।
यही कारणले गर्दा प्रेमलाई जबरजस्ती गर्न सकिँदैन । न त कसैलाई बाध्य बनाएर प्रेम गराउन सकिन्छ । प्रेम स्वाभाविक रूपमा पैदा हुन्छ, जसरी कुनै फूल मौसम अनुसार फुल्छ ।
प्रेमको वास्तविकता
प्रेम कुनै आकर्षण होइन, यो मनको सम्बन्ध हो । प्रेम त्यही बेला साँचो हुन्छ जब:
✔ एकअर्काको आत्मालाई बुझ्न सकिन्छ ।
✔ स्वार्थभन्दा परको सम्बन्ध स्थापित हुन्छ ।
✔ एकअर्कासँग खुशी र दु:ख बाँड्न सकिन्छ ।
✔ व्यक्तित्व र व्यवहारको सम्मान गरिन्छ ।
यदि प्रेम मात्र चाहना वा जबरजस्ती हुने कुरा भए, संसारमा प्रेम सम्बन्ध कहिल्यै असफल हुने थिएनन् । तर, वास्तविकता के हो भने, प्रेम हृदयबाट आउने अनुभूति हो, जसलाई न त समयले रोक्न सक्छ, न त बाध्यताले उत्पन्न गराउन सक्छ ।
प्रेम पाउनु मात्र होइन, बिर्सनु पनि हो
जब प्रेमको कुरा आउँछ, धेरै मानिसहरूले “प्राप्ति”लाई नै प्रेमको अन्तिम लक्ष्य मान्छन् । उनीहरू सोच्छन् कि प्रेमको सार केवल सँगै हुनु, नजिक रहनु र सँगै जीवन बिताउनुमा छ । तर, प्रेमको वास्तविकता केवल कसैलाई पाउनुमा मात्र सीमित छैन । कहिले काहीँ, प्रेम त्यागमा पनि हुन्छ ।
प्रेममा त्यागको महत्त्व
मन पराएको व्यक्तिसँग सँगै रहने चाहना स्वाभाविक हो । तर, यदि उसको खुशी हाम्रो उपस्थितिबाट सम्भव छैन भने ? यदि ऊ हाम्रो साथभन्दा पर रहँदा बढी खुसी छ भने ? यस्तो अवस्थामा प्रेमको अर्को रूप देखिन्छ- त्याग । आफ्नो भावना दबाएर, आँसु पिएर, उसको सुखको लागि आफ्नो उपस्थितिलाई हटाउनु पनि प्रेम नै हो ।
बिर्सनु भनेको हार होइन
कतिपय अवस्थामा प्रेमलाई बिर्सनु भनेको हार मान्नु जस्तो लाग्न सक्छ । तर, वास्तवमा प्रेममा हार र जीत भन्ने हुँदैन । प्रेम भनेको प्रतिस्पर्धा होइन, यो त भावनाको पवित्र रूप हो । “यदि मेरो अनुपस्थितिमा ऊ बढी सुखी रहन्छ भने, म उसलाई याद गर्न सक्छु, तर बाध्य पार्न सक्दिन ।” यही प्रेमको उच्चतम रूप हो- जहाँ खुशी केवल सँगै हुँदा मात्र होइन, टाढा रहेर पनि मिल्छ ।
प्रेमको रहस्य
प्रेमको रहस्य यही हो- यो चाहेर गरिँदैन, यो स्वाभाविक रूपमा जन्मन्छ । जब दुई आत्मा एकअर्कासँग स्वत: जोडिन्छन्, जब व्यवहार र भावनाहरू मेल खान्छन्, त्यतिबेला मात्र प्रेमको वास्तविक अनुभूति हुन्छ ।
त्यसैले, प्रेम खोज्ने होइन, प्रेम प्रतीक्षा गर्ने कुरा हो । जब साँचो प्रेमको समय आउँछ, तब हृदय आफैं बोल्छ- “यही हो, जसलाई म प्रेम गर्छु !” तर, यदि परिस्थितिले अलग गराउँछ भने ? तब प्रेमलाई बिर्सिनु नै पर्छ । तर, त्यो बिर्सनु जबरजस्ती होइन, हृदयभित्रैको गहिरो सम्मान हो ।
प्रेम केवल पाउनु वा सँगै हुनेमा मात्र सीमित छैन । कहिले काहीँ, असली प्रेम त्यही हो, जहाँ आफ्नै मन दुखाएर पनि प्रियजनको खुशीको लागि उसलाई नै बिर्सन सकिन्छ । आखिर, प्रेम भनेकै आत्मिक सन्तुष्टि हो, स्वार्थ नभएर परोपकारमा आधारित हुन्छ । प्रेम त्यही हो, जहाँ खुशी केवल सँगै हुँदा मात्र होइन, टाढा रहेर पनि मिल्छ ।
