प्रेम के हो ? के माया अन्धो हुन्छ ? साँच्चै यो प्रश्नको कुनै जवाफ छैन, यसको जवाफ दिन धेरै कठिन छ । यस विषयमा मैले केही लेख्नुपर्छ भन्ने सोचेको थिएँ जुन आज यहाँ प्रस्तुत गर्दैछु ।
प्रेम के हो ?
बाँच्न र जान्न सजिलो छ, तर भन्न धेरै गाह्रो छ । दुर्भाग्य यो पनि छ मान्छे बाचिरहेको छ तर कसरी बाँच्नुपर्छ भनेर सिक्न सकिरहेको छैन । यहाँ प्रेमको चर्चा हुन्छ, मायाका गीत गाइन्छ । तर, मान्छेको जीवनमा प्रेमको कुनै स्थान छैन । हामीले आफैभित्र खोज्न थाल्यौ भने मायाभन्दा असत्यकै बोलबाल प्रस्तसँग आफै बुझ्न सक्छौं । मानिसहरूले आफूलाई प्रेमको सृष्टिकर्ता हो भनेर सोच्छन् तर उनीहरु झुटो आदम्बरमा बाचिरहेका छन् ।
यो मन विष हो भनी हामी आफैलाई दोष दिन्छौं, वास्तवमा मन विष होइन । अनि मनलाई विष भनेर बोलाउनेहरूले प्रेमलाई विष बनाएका छन्, प्रेमलाई प्रकट हुन दिएका छैनन् । यसलाई अलिकति बुझ्न जरुरी छ । किनकी यदि यो चिज देखिएन भने मान्छेको जिवन नै रहदैन । प्रेम एक भावनात्मक अभिव्यक्ति हो, यो जसको साथ हुन्छ उसलाई हुन्छ । तर, प्रेमको नाम आउँदा त्यो प्रेमी प्रेमिकाको माया मात्र भन्ने आउँछ जुन विलकुलै गलत हो । जसका कारण हामी प्रेम अन्धो हुन्छ पनि भन्छौं ।
अहिले प्रेमको परिभाषा नै परिवर्तन भएको छ । अहिले प्रेम एक सम्झौता हो । अहिले प्रेम व्यापार हो । आज केटा र केटीहरू प्रेममा आफ्नो भविष्य खोज्छन् । यति कमाएमा माया बढ्छ, नत्र हुँदैन भन्ने अवस्था छ । यस बाहेक धेरै सर्तहरू थपिएका छन् । अहिले मायामा बाँच्ने प्रेमी प्रेमिका रहेनन्, अहिले व्यवहारिक जमाना छ । सबै कुरा छानबिन पछि माया गरिन्छ ।
सायद मान्छेलाई चिन्न अनि खुशीलाई किन्न सक्ने भए यो दुनियाँमा कोही दु:खी हुने थिएन होला । एउटा सत्य यो पनि छ कि जसलाई जति विश्वास र इज्जत गरिन्छ नि उसले उति नै धेरै पिडा पनि दिन्छ । यो सृष्टिमा पैसाले पनि कसैको दु:खलाई मेटाउँदैन भन्ने कुरा हामीले बुझ्नु जरुरी छ ।
हामी प्रेममा रमाउन सिकौं । एक पटक हामी आखाँको अगाडी देखिएका दृश्यहरुमा रमाउन सिकौं, यो संसार कति सुन्दर देखिन्छ । नकारात्मक धारणाले होइन् हामी सबै कुरालाई एक पटक सकारात्मक रुपले लिएर त हेरौं, सृष्टी कति सुन्दर छ ।
गाडीको यात्रा गर्ने क्रममा हामी ठेलम ठेलमा पछौं तर त्यसमा पनि हामी आनन्दमा मानेर एक पटक सोचौं । गाडीका खलासीहरुले ल है गाडी हिड्न थाल्यो छिटो आउनुस् भनेर भनेका कुरालाई ध्यान दिएर हेर्नुस् कति मनमोहक दृश्य लाग्छन् ।
बाबुआमा बालबालिकाहरु बालुवामा खेल्यो भन्दै कराउँछन् तर उनीहरु त्यहाँ कति रमाइ रहेका हुन्छन् । साच्चै मेरा लागि ति दिनहरु कति रमाइला थिए ! बालुवामा खेल्ने, घर बनाउने, गुच्चा, क्रिकेट, फुटबल, टेनिस लगायतका खेल खेल्दै दिनभरि हराउने । वाह कति आनन्द ।
साँचो प्रेम के हो ?
आजको समय ‘प्रेम’ शब्दको यति दुरूपयोग भएको छ कि हरेक चरणमा यसको अर्थको बारे प्रश्नहरू उठ्दछन् । यदि यो सच्चा प्रेम हो भने, यो कसरी यस्तो हुन सक्छ ?
साँचो प्रेम त्यो हो जुन कहिल्यै बढ्दैन र घट्दैन । आदर गर्नेलाई त्यहाँ कुनै रिस छैन, न त अपमान गर्ने प्रति कुनै घृणा नै छ । संसारमा कुनै साँचो प्रेम छैन । साँचो प्रेम एक व्यक्तिमा मात्र पाउन सकिन्छ जसले आफ्नो आत्मालाई पूर्ण रूपमा चिन्दछ ।
प्रेम भावना, व्यवहार, स्नेह, सुरक्षा, न्यानोपन र अर्को व्यक्तिको सम्मानको भावनाहरुसँग सम्बन्धित विश्वासको एक जटिल सेट हो । उदाहरणको लागि, एक व्यक्तिले भन्न सक्छ कि उसले आफ्नो कुकुरलाई प्रेम गर्दछ । त्यहाँ प्रेमका विभिन्न रूपहरू छन् र यो कुनै सीमानाहरूमा सीमित छैन ।
हामी किन मायामा पर्दछौं ?
किन प्रेम गरिन्छ वा किन प्रेम हुन्छ वास्तवमा, त्यहाँ प्रेमको एक कारण हुन सक्छ वा हुन सक्दैन । कुन व्यक्ति कोसँग कहिले प्रेम गर्छ भन्ने कुरा केही भन्न सकिदैन । यो केवल एक भावना हो र जब व्यक्ति बुझ्छ, यो हुन्छ ।
प्रेम खुशी हुनु हो ?
प्रेम भनेको के हो ? जब एक व्यक्तिले हामीलाई खुशी बनाउँछ र हाम्रो ख्याल राख्दछ । वास्तवमा, प्रत्येक व्यक्ति प्रेमको लागि भोकाउँछन् र उसले आफैंलाई आफ्नो प्रेमी देख्छ र आफैलाई माया गर्छ । यो आवश्यक छैन कि यो प्रेम केवल प्रेमी र प्रेमिका बीच हो । वास्तवमा प्रेम धेरै रूपमा हुन सक्छ जो एक व्यक्तिको लागी साहस, आत्मविश्वास र ऊर्जा दिन्छ । केही व्यक्ति प्रेमलाई बलको रूपमा प्रयोग गर्छन् र कठिनाइहरूबाट अगाडि बढ्छन् । भन्न खोजेको कुरा के हो भने, ‘जुन व्यक्तिले हामीबाट प्रेम पाउँछ, उसले प्रेम गर्नु स्वाभाविक हो ।’
प्रेम आपसी सद्भावका कारण हो ?
यदि दुई व्यक्ति बीचमा राम्रो समझदारी छ भने प्रेममा हुनु स्वाभाविक हो । वास्तवमा, जब सम्बन्धमा पर्याप्त समझदारी छैन, तब सम्बन्ध बिग्रन्छ र जीवन बोझ महसुस लाग्छ । जब एक व्यक्तिले उसलाई राम्रोसँग बुझ्ने एक व्यक्ति फेला पार्दछ, त्यो उसको प्रेमको कारण हुन्छ ।
प्रेम समानताहरूको कारणले हो ?
जब दुई व्यक्तिमा उस्तै विचार र चासो हुन्छ र त्यहाँ व्यक्तित्व, विश्वास र सोच्ने तरिकाहरुमा समानता हुन्छ, तब तिनीहरू एक अर्काको प्रेममा पर्दछन् । दुई विपरीत लिगका व्यक्तिहरू एक अर्काको समान रुचि र विचारहरू जान्दछन् र उनीहरू प्रेममा पर्ने सम्भावना हुन्छ । यस बाहेक, यदि एक व्यक्तिले आफू जस्तो साथी फेला पार्छ, तब ऊ उससँगै प्रेममा पर्दछ ।
प्रेम कसरी हुन्छ ?
जब हाम्रो जीवनमा एक व्यक्तिले खालीपन भर्छ र सधैं आवश्यक परेको बेला हामीलाई सहयोग गर्दछ, त्यसपछि हामी प्रेममा पर्दछौं । यो प्रेम भेट्टाउने, सम्भोगको आवश्यकता पूरा गर्ने, साथीहरू आदिको कारणले हुन्छ । हामीलाई जीवनमा त्यस्तो व्यक्ति चाहिन्छ जसले हामीलाई कठिनाइहरूसँग लड्न, निर्णय लिन मद्दत गर्ने र हामीलाई चाहिएको खण्डमा सहयोग गर्ने साहस दिन्छ । यदि तपाई त्यस्ता व्यक्तिलाई भेट्नुहुन्छ भने स्वाभाविक रूपमा तपाई उनीसँग माया गर्नुहुन्छ ।
साँचो प्रेम भनेको के हो ?
आजका दिनहरुमा कसैको प्रेममा पर्नु र छुट्नु सजिलो विषय बनेको छ । यसको बाबजुद पनि हामी त्यस्तो व्यक्ति भेट्छौं जसले हाम्रो मुटु जित्छ र हामी अन्धाधुन्ध भरोसा गर्न सक्छौं र यसलाई साँचो प्रेम भनिन्छ । वास्तवमा आजको समयमा विश्वासी व्यक्तिलाई भेट्टाउन धेरै गाह्रो छ । प्रेम पनि भरोसामा निर्भर गर्दछ ।
विशेष गरि कसैलाई प्रेम गर्नुको कारण के हो ?
यो आवश्यक छैन कि हामी कसैलाई भावनाको आधारमा मात्र प्रेम गर्छौं । प्रेम कुनै पनि समय र कुनै पनि चीजको आकर्षणबाट हुन सक्छ । वास्तवमा जब हामी एक व्यक्तिको व्यक्तित्व, बसेको र कुरा गर्ने तरिका, लुगा लगाउने भाव र अनुहार मन पराउँदछौं तब प्रेम हुने कुरा निश्चित छ । प्रेममा हुनुको कुनै कारण वा आधार छैन । जब तपाईंलाई केहि मन पर्दछ र तपाइँ आकर्षण गर्न थाल्नुहुन्छ तब यो प्रेम हो ।
