रौतहट । चन्द्रपुर नगरपालिका, रौतहटमा साधारण परिवारमा जन्मेका अनिल कुमार साह सानैदेखि अध्ययनप्रति रुचि राख्ने विद्यार्थी थिए । न्यून आय भएका परिवारबाट आएका अनिललाई उनका बाबु किसोरी साह र आमा लिलाम देवीले सधैं अध्ययनको महत्व सम्झाउँदै हुर्काए । उनीहरू सधैं अनिलमा परिवार र समुदायलाई प्रेरित गर्न सक्ने क्षमता देख्थे र उनका सपनाहरुलाई सार्थक बनाउन प्रोत्साहन दिन्थे ।
सानैदेखि गणित र विज्ञानमा रुचि राख्ने अनिलको सपना एक दिन इन्जिनियर बन्ने थियो । उनले आफ्नो विद्यालय शिक्षा पाथीभरा सेकन्डरी इङ्गलिस बोर्डिङ स्कुलबाट पूरा गरे, जहाँ उनले निकै राम्रो प्रदर्शन गरे । त्यसपछि उनले गोल्डेनगेट इन्टरनेसनल कलेजमा छात्रवृत्तिमा उच्च माध्यमिक शिक्षा पूरा गरे । आर्थिक कठिनाइका बाबजुद उनको परिवारले अनिलका सपनालाई साकार पार्नका लागि सधैं उनलाई सहयोग गरिरह्यो ।
चार जना दाजुभाइ मध्ये तेस्रो अनिललाई उनका दाजु सुनिल साह, जो डिजेल मेकानिक हुन्, को ठूलो सहयोग रह्यो । अनिलको उच्च शिक्षा पूरा गर्न उनले निरन्तर आर्थिक र भावनात्मक समर्थन दिए, जसले अनिललाई आफ्नो अध्ययनप्रति अझ दृढ हुन प्रेरित गर्यो । पढाइसँगै अनिललाई सानैदेखि साहित्यिक रचनामा रुचि थियो; उनले अन्नपूर्ण पोस्ट, कान्तिपुर पोस्ट र मुना मासिक जस्ता पत्रिकामा कथा, चित्र र लेखहरू योगदान गर्दै आएका थिए ।
विश्वविद्यालय तहमा अनिलले आईओई पुलचोक क्याम्पसमा इलेक्ट्रोनिक्स एण्ड कम्युनिकेसन इन्जिनियरिङ अध्ययन गर्ने निर्णय गरे । स्नातक अध्ययनको क्रममा अनिलले विभिन्न रोबोटिक्स प्रतियोगितामा भाग लिए, जहाँ उनले प्रोजेक्टको विषय अनुसार चिप्समा अल्गोरिदम लेख्दै निश्चित कार्यहरू सम्पन्न गर्न प्रोग्राम गरेका थिए । यस क्रममा उनको हातमा ठोस काम गर्न झन् झन् रुचि बढ्न थाल्यो । तर चौथो सेमेस्टरमा, इन्टरनेटमा हेर्दै गर्दा उनको अगाडि एन्ड्र्यु एनजीको एक क्लासिकल भिडियो आयो, जसले उनलाई मेसिन लर्निङप्रति आकर्षित गरायो । यही कुराले उनको करियरको दिशा बदल्यो ।
चासोले उनलाई मेसिन लर्निङमा अझ गहिराइमा जाने प्रेरणा दियो, जसले उनलाई यो क्षेत्रमा प्रमुख र साना परियोजनाहरू पुरा गर्न मार्गदर्शन गर्यो । आफ्नो अथक प्रयासको प्रतिफल स्वरूप अनिलले भारतको ग्रेटर नोएडामा आयोजित IEEE सम्मेलनमा आफ्नो पहिलो अनुसन्धानपत्र प्रकाशित गरे । यसले उनलाई पहिलो व्यावसायिक अवसर फ्युजमेसिन्स नेपालमा दिलायो, जुन कम्पनी कृत्रिम बुद्धिमत्तामा कार्यरत थियो—अनिलको रुचिसँग मेल खाने । यसपछि, उनले तीन वर्षसम्म यो क्षेत्रमा काम गर्दै, कृत्रिम बुद्धिमत्ता, मेसिन लर्निङ र डेटा साइन्समा अनुभव संकलन गरे ।
डिजिटाइजेसनको भविष्यलाई ध्यानमा राख्दै अनिलले थप अध्ययनका लागि क्लाउड कम्प्युटिङमा स्नातकोत्तर गर्ने निर्णय गरे । उनको अथक प्रयासले उनलाई एसआरएम इन्स्टिच्युट अफ साइन्स एण्ड टेक्नोलोजी (एसआरएमआईएसटी), भारतबाट संस्थापक छात्रवृत्तिमा M.Tech क्लाउड कम्प्युटिङमा अध्ययन गर्ने अवसर दिलायो । यस अवसरले अनिलका लागि ठूलो उपलब्धि मात्र नभएर थप सीप विकास गर्ने अवसर पनि प्रदान गर्यो ।
एसआरएमआईएसटीमा दुई वर्षको अध्ययनको दौरान अनिलले आफ्नो उत्कृष्ट प्रदर्शनको साथसाथै IEEE सम्मेलनमा क्लाउड कम्प्युटिङमा दुई अनुसन्धानपत्रहरू पनि प्रकाशित गरे । उनको अथक प्रयासले M.Tech – क्लाउड कम्प्युटिङमा प्रथम स्थान प्राप्त गर्दै स्वर्णपदक जित्न सफल भए, जसलाई एसआरएमआईएसटीको २० औं दीक्षान्त समारोहमा प्रमुख अतिथिले प्रदान गरे । यो सफलता अनिल, उनको परिवार र समुदायको लागि मात्र नभई उनले कहिल्यै हार नमान्ने र उच्च लक्ष्यप्रति प्रतिबद्धता राख्ने प्रेरणाको प्रतिक बनेको छ ।
आज अनिल कुमार साह आफ्नो परिवार र समुदायको लागि प्रेरणाको श्रोत बनेका छन् । सानै उमेरदेखि ठूलो सपना देख्ने यो युवाको यात्रा, मेहेनत, उत्सुकता र दृढ संकल्पका साथ कुनै पनि सपना पुरा गर्न सकिन्छ भन्ने शक्तिशाली सन्देश हो । अनिलको कथा समान पृष्ठभूमिबाट आएका विद्यार्थीहरूलाई उनीहरूको सपना पछ्याउन प्रेरित गर्दछ, जसले कठिनाइका बाबजुद पनि समर्थन र प्रयासले सपना साकार पार्न सक्छ भन्ने प्रमाणित गर्दछ ।
