एजेन्सी । मानव अधिकार वाच (Human Rights Watch) ले अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट परिषद् (ICC) लाई अफगानिस्तानको सदस्यता निलम्बन गर्न र तालिबानद्वारा संचालित राष्ट्रलाई अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट खेल्नबाट रोक लगाउन आग्रह गरेको छ ।
फेब्रुअरी ३ मा आईसीसी अध्यक्ष जय शाहलाई पठाइएको इमेलमार्फत गरिएको उक्त अनुरोध सार्वजनिक रूपमा मार्च ७ मा बाहिर आएको हो । इमेलको विषय थियो: “अफगानिस्तान क्रिकेट बोर्ड निलम्बन गर्ने र मानव अधिकार नीति लागू गर्ने ।”
“हामी यो समय आईसीसीलाई तालिबानद्वारा संचालित अफगानिस्तानलाई आईसीसी सदस्यताबाट निलम्बन गर्न र अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेटमा सहभागी हुनबाट रोक लगाउन अनुरोध गर्न लेखिरहेका छौं, जबसम्म त्यहाँ महिलाहरू र किशोरीहरूलाई फेरि शिक्षा र खेलकुदमा सहभागी हुने अवसर दिइँदैन,” इमेलमा उल्लेख छ ।
यसै क्रममा, मानव अधिकार वाचले आईसीसीलाई संयुक्त राष्ट्रसंघको Guiding Principles on Business and Human Rights अनुरूप मानव अधिकार नीति लागू गर्न पनि आग्रह गरेको छ ।
इमेलमा आईसीसी अध्यक्ष जय शाहको यसअघि गरिएको प्रतिबद्धता उल्लेख गर्दै भनिएको छ, “तपाईंले आफ्नो कार्यकालमा महिला क्रिकेटलाई थप स्रोत उपलब्ध गराउने प्रतिबद्धता व्यक्त गर्नुभएको छ । तर, सन् २०२१ मा पुन: सत्तामा फर्केपछि तालिबानले महिलाहरूलाई अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता, रोजगारी, शिक्षा, खेलकुद लगायतका आधारभूत अधिकारबाट वञ्चित गर्दै आएका छन् ।”
इमेलमा आईसीसीको “भेदभावविरुद्धको नीति”लाई स्मरण गराउँदै भनिएको छ कि आईसीसीले खेल क्षेत्रमा भेदभावरहित वातावरण सुनिश्चित गर्न प्रतिबद्धता व्यक्त गरेको छ । तर अफगानिस्तान क्रिकेट बोर्डले महिला क्रिकेट टिम नबनाएर र महिलालाई खेल्न नदिएर नै यो नीति उल्लङ्घन गरिरहेको मानव अधिकार वाचको भनाइ छ ।
इमेलमा थप भनिएको छ, “सन् २०२८ मा क्रिकेट ओलम्पिक खेलमा समावेश गरिएको छ । तर तालिबानले महिला र किशोरीहरूलाई खेल्न रोक लगाउनु ओलम्पिक चार्टरको ‘खेलाडीको अभ्यास गर्ने अधिकार’को ठाडो उल्लङ्घन हो ।”
तालिबान सत्तामा फर्किएपछि अफगानिस्तान क्रिकेट बोर्डले महिला खेलाडीहरूसँग गरिएको सम्झौता रद्द गरेको थियो, जसका कारण धेरै महिला खेलाडीहरू अहिले अस्ट्रेलियामा निर्वासनमा छन् । उनीहरूले गत वर्ष आईसीसीलाई एउटा पत्र लेख्दै आफूहरूलाई शरणार्थी क्रिकेट टिमको रूपमा मान्यता दिन अनुरोध गरेका थिए ।
यसअघि, बेलायती सांसदहरूको एक समूहले इंग्ल्यान्ड क्रिकेट बोर्ड (ECB) लाई अफगानिस्तानविरुद्धको च्याम्पियन्स ट्रफी खेल बहिष्कार गर्न दबाब दिएको थियो । बेलायती प्रधानमन्त्री केयर स्टार्मरले समेत आईसीसीलाई “आफ्नै नियम कार्यान्वयन गर्न” आग्रह गरेका थिए ।
इंग्ल्यान्ड र अष्ट्रेलियाले अफगानिस्तानविरुद्धको द्विपक्षीय खेलहरू खेल्न अस्वीकार गर्दै आएका छन्, तर आईसीसी प्रतियोगितामा उनीहरूसँग खेलिरहेका छन् । मानव अधिकार वाचले आईसीसीसँग विभिन्न प्रश्नहरूको जवाफ मागेको छ, जसमा समावेश छन्:
– आईसीसीले मानव अधिकार नीति विकास गर्न के-कस्ता कदम चालेको छ ?
– अफगानिस्तान क्रिकेट बोर्डलाई निलम्बन नगर्नुको कारण के हो ?
– निर्वासनमा रहेका अफगानिस्तान महिला क्रिकेट टिमलाई आईसीसीले मान्यता दिनेछ कि दिनेछैन ?
– अफगानिस्तान क्रिकेट बोर्डलाई महिला क्रिकेट समावेश गर्न के-कस्ता दबाब दिनेछ ?
– महिला क्रिकेटका लागि कुनै आर्थिक सहायता वा सहयोग दिइनेछ कि दिइनेछैन ?
मानव अधिकार वाचले अन्य खेलकुद संस्थाहरू जस्तै अन्तर्राष्ट्रिय ओलम्पिक समिति (IOC) ले गरेको जस्तै आईसीसीले पनि तालिबानलाई महिलाहरूलाई खेलकुदमा समावेश गर्न दवाब दिनुपर्ने बताएको छ । आईसीसीलाई यस बारेमा प्रतिक्रिया दिन आग्रह गरिएको छ ।
