काठमाडौं । वर्षायाममा ओसिलो र चिस्यानयुक्त वातावरणका कारण घरभित्र झिँगा, लामखुट्टे तथा अन्य साना किराफट्याङ्ग्राको प्रकोप बढ्ने गर्छ । यस्ता किराहरूले घरको सरसफाइमा असर पार्नुका साथै विभिन्न रोगको जोखिमसमेत बढाउन सक्छन् । त्यसैले वर्षायाममा घरलाई किरामुक्त राख्न सरसफाइसँगै केही सावधानी अपनाउनु आवश्यक हुन्छ ।
सरसफाइ र ओस नियन्त्रण
घर सुक्खा राख्ने : झ्याल–ढोकाको छेउ, भुइँ तथा घरका अन्य स्थानमा पानी जम्न नदिनुहोस् । ओसिलो तथा चिस्यानयुक्त ठाउँमा किराहरू छिट्टै आकर्षित हुने भएकाले घरलाई सकेसम्म सुक्खा राख्नु आवश्यक हुन्छ ।
फोहोरको उचित व्यवस्थापन : भान्छा तथा घरबाट निस्कने फोहोर बिर्को भएको डस्टबिनमा राख्नुहोस् र नियमित रूपमा विसर्जन गर्नुहोस् । फोहोर लामो समयसम्म घरभित्र राख्दा झिँगा तथा अन्य किरा आकर्षित हुन सक्छन् ।
खानेकुरा ढाकेर राख्ने : पाकेका खानेकुरा, फलफूल तथा जुठा भाँडाकुँडा खुला नराख्नुहोस् । खानेकुरा सकेसम्म छोपेर राख्दा झिँगा तथा अन्य किराको प्रकोप कम गर्न सकिन्छ ।
भौतिक अवरोधको प्रयोग
झ्याल–ढोकामा जाली लगाउने : झ्याल तथा ढोकामा मसिनो जाली लगाउँदा झिँगा, लामखुट्टे तथा अन्य उड्ने किराहरू घरभित्र प्रवेश गर्नबाट रोक्न सकिन्छ ।
नाली तथा ढल बन्द राख्ने : भान्छा र बाथरुमका ढल तथा नालीका प्वालमा जाली वा बिर्को लगाउनुहोस् । यस्ता स्थानबाट साना किरा घरभित्र प्रवेश गर्न सक्ने भएकाले नियमित सफाइ र उचित व्यवस्थापन आवश्यक हुन्छ ।
प्राकृतिक तथा घरेलु उपाय
निम र पुदिनाको प्रयोग : निमको तेल वा पुदिनाको गन्धले केही प्रकारका किरा टाढा राख्न सहयोग गर्न सक्छ । आवश्यक स्थानमा यसको प्रयोग गर्न सकिन्छ ।
फिनाइलको प्रयोग : भुइँ तथा घरका विभिन्न स्थान सफा गर्दा उपयुक्त मात्रामा फिनाइल मिसाएर सफा गर्न सकिन्छ । यसले सरसफाइ कायम राख्न मद्दत गर्छ ।
धूप वा लेमनग्रास : साँझपख धूप वा लेमनग्रासको सुगन्ध प्रयोग गर्दा लामखुट्टे तथा केही साना किरालाई टाढा राख्न सहयोग मिल्न सक्छ । कुनै पनि धूप वा रसायन प्रयोग गर्दा भने कोठामा पर्याप्त हावा आवतजावत हुने व्यवस्था मिलाउनुहोस् ।
जमेको पानी हटाउने
घरवरिपरि पानी जम्न नदिने : गमला, पुराना टायर, खाली बट्टा, बाल्टिनलगायतका वस्तुमा पानी जम्न नदिनुहोस् । यस्ता ठाउँमा पानी जम्दा लामखुट्टेले अण्डा पार्ने सम्भावना बढ्छ ।
साँझपख ढोका–झ्यालमा सावधानी : बाहिरका किराहरू उज्यालोतर्फ आकर्षित हुने भएकाले साँझपख अनावश्यक रूपमा ढोका झ्याल खुला नराख्नुहोस् । सम्भव भएसम्म जाली प्रयोग गरी घरभित्रको प्रकाश बाहिरबाट सीधै नदेखिने व्यवस्था गर्नु उपयोगी हुन्छ ।
वर्षायाममा घरभित्र र बाहिर नियमित सरसफाइ गर्ने, पानी जम्न नदिने तथा झ्याल ढोकामा जालीको प्रयोग गर्ने जस्ता सामान्य सावधानी अपनाउँदा झिँगा, लामखुट्टे र अन्य किराको प्रकोप धेरै हदसम्म नियन्त्रण गर्न सकिन्छ ।
