काठमाडौं । अमेरिकाले ‘खतरनाक र गैरजिम्मेवार’ मिसाइल परीक्षणको लागि रुसको निन्दा गरेको छ । यस परीक्षणले अन्तर्राष्ट्रिय अन्तरिक्ष स्टेशन (आईएसएस) मा अन्तरिक्ष यात्रीहरूको ज्यान जोखिममा पारेको उसको भनाइ छ ।
यस परीक्षणमा, रूसले आफ्नै उपग्रहहरू मध्ये एकलाई लक्षित गर्यो, जुन विस्फोटको कारण अन्तरिक्षमा मलबे बन्यो र आईएसएस चालक दल आफ्नो क्याप्सुलमा लुक्न बाध्य भए । हाल अन्तरिक्ष स्टेशनमा सात अन्तरिक्ष यात्री छन् । तीमध्ये चार अमेरिकी, एक जर्मन र दुई रुसी यात्रु रहेका छन् । अमेरिकी विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता नेड प्राइसले एक ब्रीफिङमा भने, ‘आज रुसले एन्टी–स्याटेलाइट मिसाइल परीक्षण गर्न आफ्नै स्याटेलाइटलाई नष्ट गर्यो । परीक्षणले १५०० भन्दा बढी टुक्रा र हजारौं साना मलबे उत्पादन गर्यो । जसले सबै देशको हितलाई खतरामा पारेको छ ।’
योसँगै रुसको अन्तरिक्ष एजेन्सी रोस्कोसमोसले यो घटनालाई सानो बनाएर प्रस्तुत गर्दैछ । एजेन्सीले ट्वीट गर्दै भनेको छ, ‘कक्षमा केही वस्तुको आगमनले चालक दललाई आफ्नो सवारीसाधनमा जान बाध्य तुल्यायो जुन एक मानक प्रक्रिया हो, यी चीजहरू अब कक्षाबाट बाहिर आएका छन् र अब स्पेस स्टेशन (सुरक्षित) ग्रीन जोनमा छ ।’
भग्नावशेषको टुक्रा कहिले कक्षामा आयो, यो पहिले थाहा थिएन । तर पछि उनीहरु कहाँबाट आए भन्ने थाहा भयो । यी भग्नावशेषहरू रुसको स्याटेलाइट कोसमोस–१४०८ का हुन् । यो एक जासूस उपग्रह थियो, जुन १९८२ मा प्रक्षेपण गरिएको थियो, धेरै टन तौल थियो र धेरै वर्षदेखि निष्क्रिय थियो ।
स्पेस भग्नावशेष ट्रयाक गर्ने कम्पनी लियोल्याबले भने कि यसको न्यूजील्याण्डमा आधारित रडार सेवाले लामो समयदेखि निष्क्रिय अन्तरिक्ष यान रहेको ठाउँमा भग्नावशेषका धेरै टुक्राहरू फेला पारेको छ । प्राइसका अनुसार खतरा अझै टरेको छैन ।
उनी भन्छन्, ‘यस परीक्षणले अन्तर्राष्ट्रिय अन्तरिक्ष स्टेशनमा अन्तरिक्ष यात्रीहरूको गतिविधि र अन्य मानव अन्तरिक्ष उडानमा जोखिम बढाउनेछ। रुसको खतरनाक र गैरजिम्मेवार व्यवहारले लामो समयसम्म अन्तरिक्षको स्थिरतालाई खतरामा पार्ने छ र यसले समस्या निम्त्याउनेछ । अन्तरिक्षको हतियारीकरणको विरोध गर्ने रुसको दाबी कपटपूर्ण छ भन्ने कुरा पनि स्पष्ट हुन्छ । अमेरिका र उसका सहयोगीहरूले उनीहरूको गैरजिम्मेवार कारबाहीको जवाफ दिनेछन् ।’
बीबीसीका विज्ञान संवाददाता जोनाथन आमोस भन्छन्, ‘यो एन्टी-स्याटेलाइट मिसाइल परीक्षण एक प्रकारको पागलपन हो । तीब्र गतिको प्रभावबाट निस्कने भग्नावशेषलाई नियन्त्रण गर्न असम्भव छ, यसले हजारौं टुक्रा भग्नावशेष बनाएको छ र धेरै पृथ्वीतिर खसेको छ तर धेरै अन्तरिक्षमा नै रहनेछन् र भविष्यमा रुसलगायत सबै देशको मिसनलाई असर गर्नेछ ।’
स्पेस स्टेसनमा सवार रूसी अन्तरिक्ष यात्रीहरूले के सोचेका थिए जब उनीहरूले मलबेबाट बच्न सोमबार आफ्नो क्याप्सुलमा लुक्नुपर्यो ।
