एजेन्सी । हिन्दु धर्ममा कुनै पनि धार्मिक कार्यक्रममा जाँदा त्यहाँ गीत–संगीतको पनि आयोजना गरिन्छ । हामी त्यहाँ गीत गाऊ या न गाऊ, तर त्यसमा सहभागी भइहाल्यो भने हाम्रा हातले स्वतः ताली बज्न थाल्छन् र हामी पनि त्यसमा सामेल हुन्छौँ ।
के तपाईंले कहिल्यै सोच्नुभएको छ कि ताली केवल गीत वा संगीतको लय मिलाउनको लागि गरिन्छ वा यसको केहि अन्य कारण छ ? साथै हामी किन स्वतः ताली बजाउन थाल्छौं ? हामी ताली किन बजाउँछौं र यसका फाइदाहरू के के छन् बुझौं ।
ताली बजाउनुको धार्मिक महत्व
ज्योतिषका अनुसार जसरी रुखमुनि उभिएर ताली बजाउँदा रुखमा बसेका सबै पंक्षी उड्छन्, त्यसैगरी ताली बजाएर हरिको नाम जप्दा सबै अशिक्षित पंक्षीहरू भौतिक रुखबाट उडेर जान्छन् ।
भजन, कीर्तन वा आरतीका बेला ताली बजाएर भक्तजनले भगवानलाई पुकारा गरी आफ्ना पीडा सुनाउने जनविश्वास छ । यसो गर्दा भगवानको ध्यान भक्तहरूतर्फ खिचिन्छ ।
भजन कीर्तन वा आरतीको समयमा ताली बजाउँदा नकारात्मकता हट्छ र मनलाई शान्ति पनि मिल्छ । भजन कीर्तन वा आरतीमा ताली बजाउँदा व्यक्तिको आत्मा सचेत रहन्छ र उसको ध्यान ईश्वरतर्फ केन्द्रित रहन्छ ।
कसरी सुरु भयो ?
पौराणिक कथा अनुसार भगवान विष्णुका परम भक्त प्रह्लादले ताली बजाउन सुरु गरेका थिए । प्रह्लादका पिता हिरण्यकश्यपलाई विष्णुप्रतिको उनको भक्ति मन परेन । हिरण्यकश्यपुले यसलाई रोक्न धेरै प्रयास गरे तर प्रह्लादमा त्यसको कुनै असर भएन । थकित र परास्त भएर हिरण्यकश्यपले प्रह्लादका सबै बाजाहरू नष्ट गरिदिए ।
हिरण्यकश्यपले यसो गरेपछि प्रह्लादले भगवान विष्णुको पूजा गर्न नसक्ने महसुस गरे तर भक्त प्रह्लादले हार मानेनन् । उनले श्रीहरिको भजनलाई आफ्नो दुवै हात जोडेर पिट्न थाले, यसले ताल बन्यो जसलाई ताली भनियो । यसपछि हरेक भजन–कीर्तनमा ताली बजाउने चलन शुरु भएको जनविश्वास छ ।
ताली बजाउनुका वैज्ञानिक फाइदाहरू
ताली बजाउनुको पछाडि वैज्ञानिक मान्यता पनि छ । भनिन्छ ताली बजाउँदा हत्केलाको एक्यूप्रेसर बिन्दुमा दबाब पर्छ र यो शरीरको लागि धेरै लाभदायक हुन्छ ।
प्रायः तपाईले देख्नु भएको छ कि योग गर्दा पनि मानिसहरू ताली बजाउँछन् । वास्तवमा, ताली बजाउँदा रक्तचाप पनि नियन्त्रणमा रहन्छ, त्यसैले ताली बजाइन्छ ।
ताली बजाउँदा मुटु, फोक्सो आदि सम्बन्धी रोगमा आराम मिल्छ, यस्तो अवस्थामा यस्ता समस्याबाट ग्रसित व्यक्तिहरूले अवश्य ताली बजाउनुपर्छ । स्वस्थ रहन दैनिक ताली बजाउनु निकै फाइदाजनक हुने वैज्ञानिकहरुको विश्वास छ ।
