काठमाडौं । दसैँमा डिजिटल माध्यमबाट हुन सक्ने ठगीप्रति सचेत रहन नेपाल राष्ट्र बैंकले सर्वसाधारणलाई आग्रह गरेको छ । चाडपर्वका बेला दसैँ अफर, उपहार र बोनसको प्रलोभन देखाउने, बैंक खाता बन्द भएको भन्दै फोन तथा सन्देश पठाउने र नक्कली लिंकमार्फत गोप्य विवरण चोर्ने गतिविधि हुन सक्ने भन्दै राष्ट्र बैंकले सावधानी अपनाउन अनुरोध गरेको हो ।
राष्ट्र बैंकको वित्तीय समावेशिता तथा ग्राहक संरक्षण महाशाखाले २०८३ कात्तिक ३ गते जारी गरेको वित्तीय चेतनासम्बन्धी सन्देशमा डिजिटल ठगीबाट जोगिन विभिन्न उपाय अपनाउन सुझाव दिएको छ । चाडपर्वमा बैंकहरू बन्द हुने समयको मौका छोपेर ठगी गर्नेहरू सक्रिय हुन सक्ने भएकाले मोबाइल बैंकिङ र अन्य डिजिटल कारोबार गर्दा विशेष सतर्कता अपनाउनुपर्ने राष्ट्र बैंकको भनाइ छ ।
राष्ट्र बैंकका अनुसार दसैँ अफर, उपहार वा बोनस दिने भन्दै अपरिचित व्यक्तिबाट पठाइएका लिंक खोल्नु हुँदैन । मोबाइल बैंकिङ वा बैंक खाता बन्द भएको, अवरुद्ध भएको वा पुन: सञ्चालन गर्नुपर्ने भन्दै आउने शङ्कास्पद फोन र सन्देशमा विश्वास गर्नु हुँदैन । त्यस्ता सन्देशमा दिइएका लिंक खोल्दा व्यक्तिगत विवरण तथा बैंक खातासम्बन्धी सूचना चोरी हुन सक्ने जोखिम रहन्छ ।
त्यसैगरी बैंक खाताको प्रयोगकर्ता नाम, पासवर्ड, व्यक्तिगत पहिचान सङ्ख्या (पिन) र एकपटक प्रयोग हुने गोप्य सङ्केत (ओटीपी) कसैलाई दिन नहुने राष्ट्र बैंकले जनाएको छ । बैंकले फोन गरेर यस्ता गोप्य विवरण नमाग्ने भएकाले बैंकको कर्मचारी भएको दाबी गर्ने अपरिचित व्यक्तिलाई समेत त्यस्ता विवरण दिन नहुने सन्देशमा उल्लेख छ ।
क्युआर कोड प्रयोग गर्दा सावधानी
राष्ट्र बैंकले क्युआर कोड प्रयोग गर्दा पनि सावधानी अपनाउन आग्रह गरेको छ । क्युआर कोड स्क्यान गर्ने विषयलाई पैसा तिर्ने र पैसा प्राप्त गर्ने प्रक्रियासँग जोडेर ठगी हुन सक्ने भएकाले सचेत रहनुपर्ने उसको सुझाव छ । कसैले पैसा पठाइदिने भन्दै क्युआर कोड स्क्यान गर्न र पिन नम्बर राख्न आग्रह गरेमा त्यसमा विश्वास नगर्न राष्ट्र बैंकले भनेको छ ।
डिजिटल कारोबार गर्दा रकम पठाउने व्यक्तिको विवरण, कारोबारको उद्देश्य र भुक्तानीसम्बन्धी सूचना जाँच गर्नुपर्छ । अपरिचित व्यक्तिले पठाएको लिंकबाट मोबाइल बैंकिङ वा बैंक खातामा प्रवेश गर्नुको सट्टा सम्बन्धित बैंकको आधिकारिक माध्यम प्रयोग गर्नु सुरक्षित हुन्छ ।
ठगीमा परे तत्काल खबर गर्न आग्रह
डिजिटल ठगीमा परेमा वा बैंक खातामा शङ्कास्पद गतिविधि देखिएमा तत्काल आफ्नो बैंकको २४ सै घण्टा उपलब्ध ग्राहक सेवा केन्द्रमा सम्पर्क गर्न राष्ट्र बैंकले आग्रह गरेको छ । आवश्यक परे नेपाल प्रहरीको साइबर ब्युरोमा समेत जानकारी गराउनुपर्ने सन्देशमा उल्लेख छ ।
वित्तीय सेवासम्बन्धी गुनासो दर्ता गर्न राष्ट्र बैंकले अनलाइन पोर्टलसमेत उपलब्ध गराएको छ । ग्राहकले गुनासो दर्ता पोर्टल मार्फत उजुरी दिन सक्नेछन् । वित्तीय ग्राहक संरक्षण इकाइको सम्पर्क नम्बर ०१-५७१९६०५ रहेको राष्ट्र बैंकले जनाएको छ ।
चाडपर्वमा डिजिटल भुक्तानी र मोबाइल बैंकिङको प्रयोग बढ्ने भएकाले सानो असावधानीले पनि आर्थिक क्षति हुन सक्ने जोखिम रहन्छ । त्यसैले अपरिचित लिंक नखोल्ने, गोप्य विवरण कसैलाई नदिने र शङ्कास्पद कारोबार देखिए तत्काल सम्बन्धित निकायलाई जानकारी गराउने बानी अपनाउन राष्ट्र बैंकले सर्वसाधारणलाई आग्रह गरेको छ ।
