बस्दाबस्दा कुँजोझैं भएको शरीरलाई हिँडाइले केही राहत देला कि भन्ने आशासहित हामी विहानै निस्कियौं । भुकभुके उज्यालोको स्पर्शले दिनको सुरुआत भइसकेको थियो । समय आफ्नै लयमा बगिरहेको थियो, र हामी त्यसैको तालमा अघि बढ्दै थियौं ।
डाँडाको काखबाट फुत्त निस्किएको घामले पिठ्युँमा न्यानोपन थप्यो । हाम्रा पाइला उकालोमा अगाडि बढे । बाटोभरी शीतको साम्राज्य थियो, जुत्ता भिजिसकेका थिए । चराहरूको मीठो सुर र शीतल हावाको स्पर्शले यात्रा अझ रमाइलो बनायो ।
उकालो चढ्दा खुट्टाले पनि ब्रेक लगाउने रहेछ, कहिले काहीं आफैं थाकेर । जंगलभर उषाको राताम्य प्रकाश फैलिएको थियो । माथि नीलगगन टाँसिएको जस्तो देखिन्थ्यो, तर त्यो त कहाँ हो कहाँ !
बिस्तारै हामी फुलचोकीको जंगलभित्र पस्यौं । अग्ला रूखहरूको बीचबाट घाम छिरिरहेको थियो । कतै कतै गुराँस फुलेका थिए- राता मात्रै होइन, सेता र प्याजी रङका पनि !
२७६२ मिटर उचाइको फुलचोकी डाँडाबाट उपत्यकाका घरहरू, हिमाली श्रृंखला र तराईसम्म नियाल्न सकिन्थ्यो । यहाँ नेपालका सबै प्रजातिका पुतलीहरू पाइन्छन् । चरा, चितुवा, मृग, बँदेल जस्ता जंगली जनावरहरूको बासस्थान पनि यही हो ।
हामी फुलचोकी माईको मन्दिर पुग्यौं । आ-आफ्नै तरिकाले दर्शन गर्यौं । वरिपरि नेपाल टेलिभिजन र दूरसञ्चार संस्थानका अग्ला टावरहरू देखिए । कहिल्यै हिउँ पर्ने यो ठाउँ कहिले फलाम खानीका लागि प्रख्यात थियो, अहिले भने खानी बन्द भइसकेको रहेछ ।
माथि नीलगगन झनै नजिक देखिन्थ्यो । दक्षिणतिर घना वन, उत्तरतिर अव्यवस्थित काठमाडौं उपत्यका । चिसो हावा चलेको थियो, शरीर मात्र होइन, मुटु नै हल्लिने गरी । यहाँ आउने जो कोही प्रकृतिको माया नगरी फर्कन सक्दैन ।
फुलचोकी आफ्नै शिरमा लालीगुराँस सिउरिरहेकी थिई । ऊ मौन थिई, प्रदूषण, बनकटानी, मानवीय हस्तक्षेप नियालिरहेकी थिई । वर्षौँदेखि उभिएकी छे, केही नबोली । मान्छेहरू आउँछन्, फोहोर छोडेर जान्छन्, तर ऊ चुपचाप बस्छे । ‘भलो होस्’ भनी आशीर्वाद मात्र दिन्छे ।
समय चिप्लंदै थियो । हामी फुलचोकी माईलाई बिदाइ गर्दै फर्कन थाल्यौं । बाटो ओर्लंदै गर्दा फेरि हरियो वनमा घुम्टो ओढाएको कुहिरो देख्यौं । नवविवाहित दुलही झैं रहस्यमयी, लजालु ।
फुलचोकी नेपालकै जैविक विविधताले भरिपूर्ण क्षेत्रमध्ये एक हो । यहाँ ५३० भन्दा बढी प्रजातिका वनस्पति पाइन्छन् । लालीगुराँस, डाले कटुस, सल्लाका विभिन्न प्रजातिहरू छन् । चितुवा, रतुवा मृग, खरायो, मलसाँप्रो यहाँ सहजै भेटिन्छन् ।
चराहरूको स्वर्ग नै हो यो । यहाँ ३५९ भन्दा बढी प्रजातिका चरा पाइन्छन् । रक्तसिर, मुनाल, काँडेभ्याकुर जस्ता दुर्लभ चरा देख्न पाइन्छ । प्रवासी चराहरूको बसाइँसराइको बाटो पनि यही हो ।
तर, फुलचोकीलाई अहिले विभिन्न खतराले घेरेको छ । अन्धाधुन्ध बाटो विस्तार, वन मास्ने काम, चराचुरुंगीका बासस्थान ध्वस्त पार्ने प्रयासहरू भइरहेका छन् । यहाँ कुनै मानव बस्ती छैन, तर मान्छेको प्रभावले यसको अस्तित्व संकटमा पर्न सक्छ ।
हाम्रो यात्रा सकिनै लाग्दा, फेरि एक पटक फुलचोकीलाई नियालें । मौन, अविचल, शान्त । समयसँगै परिवर्तन आएको छ, तर ऊ उस्तै छे- आफ्नै सौन्दर्यमा, आफ्नै मौनतामा । हामी ओरालो झर्दै थियौं । सूर्यको लाली पहाडमाथि मन्थर गतिमा सर्दै थियो । जब घर पुग्यौं, साँझ ढलिसकेको थियो ।
यात्राको सार यही हो- यात्राको मज्जा गन्तव्यमा मात्रै होइन, बाटोमा लुकेको हुन्छ । प्रकृतिको सौन्दर्य र जीवनको यथार्थलाई अनुभूति गर्ने माध्यम नै यात्रा हो । जसले यात्रा गरेको छैन, उसले यसको रहस्य बुझ्न सक्दैन !
