काठमाडौं । चिसो बढेसँगै तराईका विभिन्न जिल्लामा शीतलहरको जोखिम उत्पन्न भएको छ । लगातार पाँच दिनदेखि हुस्सुले ढाकेका यी क्षेत्रहरूमा शीतलहरको असरबाट बच्न पर्याप्त पूर्वतयारी हुनसकेको छैन । शीतलहरका कारण विगत ११ वर्षमा करिब एक सय १६ जनाले ज्यान गुमाएको सरकारी तथ्याङ्कले देखाउँछ ।
राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणका अनुसार २०६८ सालदेखि २०७९ पुस १३ (११ वर्ष) मा एक सय १६ जनाले शीतलहरका कारण ज्यान गुमाएका छन् । यस क्रममा सबैभन्दा बढी मृत्यु रौतहटमा भएको छ, जहाँ ६३ जनाले ज्यान गुमाएका छन् । अन्य प्रभावित जिल्लामा सप्तरी, महोत्तरी, सिराहा, धनुषा, बारा लगायत ११ जिल्लामा शीतलहरको असर देखा परेको छ ।
प्राधिकरणका अनुसार शीतलहरका कारण वर्षभरि विभिन्न घटनामा ज्यान गुम्ने गरेको भएपनि हालका वर्षहरूमा शीतलहरकै कारण मृत्यु भएको पुष्टि गर्न झन्झटिलो भएको छ । अब शीतलहरकै कारण मृत्यु भएको प्रमाण डाक्टरद्वारा मात्र स्वीकार्य हुने व्यवस्था गरिएको छ ।
तराईका प्रभावित जिल्लामा हिउँको चिसोबाट बच्न सरकारी र स्थानीय तहले बाक्लो लुगा, कम्बल वितरणका कार्यक्रम आयोजना गरेपनि प्रभावकारी कार्यान्वयन हुन सकेको छैन । जल तथा मौसम विज्ञान विभागले शीतलहरका घटनामा सूचना प्रवाह गर्ने प्रक्रिया जारी राखेको छ ।
वन तथा वातावरण मन्त्रालयले शीतलहर प्रभावित क्षेत्रमा दाउरा वितरणको लागि निर्देशन जारी गरेको छ । यद्यपि, दाउरा र हिटर प्रयोग गर्दा आगलागीका घटनाहरू बढेका कारण शीतलहरका समयमा सतर्कता अपनाउन प्राधिकरणले सचेत गराएको छ ।
विशेषज्ञका अनुसार चिसोको समयमा स्वास्थ्य सम्बन्धी समस्याहरू जस्तै निमोनिया, हृदयघात र अन्य रोगहरूको जोखिम बढेको छ । यसका लागि स्वास्थ्यकर्मीहरूले विशेष सतर्कता अपनाउन र न्यानो लुगा लगाउन सुझाव दिएका छन् ।
सरकारले शीतलहर र हिमपातका कारण हुने विपद् जोखिम न्यूनीकरण र पूर्वतयारीका लागि विभिन्न कदम उठाउने योजना बनाएको छ, जसमा स्वास्थ्य शिविर सञ्चालन र कृषिमा हुने क्षतिलाई कम गर्ने उपायहरू पनि समावेश छन् ।
